ایستاده در غبار یک انحراف است

این که فیلم_سریال “ایستاده در غبار” را اثری مستند بنامیم یا اثری نمایشی محل شک است.
آیا اثر نمایشی است؟ خیر. چون مدعی است که با صداهای واقعی و #مستند ساخته شده است و مولفه های دراماتیک اثری نمایشی را ندارد . آیا اثری مستند است؟ نه. چون همه تصاویرش بازسازی است. آیا اثری هنری است؟ بی گمان بله .
غلبه فرم بر محتوا در کارهای مستند را شاید بشود توجیه کرد، اما “رجحان فرم بر سند” بی شک یک خطا و اشتباه فاحش است. این که برای جذابیت کار، ارجاعات اسنادی را حذف کنیم و کار را در حوزه مستند سینمایی تعریف کنیم، خطایی فاحش و جبران ناپذیر است .
یکی از چالشهای دیرین کتابهای دیگرنوشتِ خاطره؛ همین بحث است که ادبیات مهم است یا سند. تداوم این چالش موجب شد با چاپ کتابهایی مثل دسته یک و مهتاب خیّن در حوزه تاریخ شفاهی بر اهمیت سند تاکید شود. اگر چه ارزش توامان سندی و هنری آثار خاطره نیز سر جای خود ارجمند است. سر راستترش میشود این که ” خاطره، رمان نیست” حتی اگر واجد عناصر روایی داستانی باشد. خاطره، تک روایت یا روایت هایی ” شنیدنی” و “خواندنی” از رویداد است. و تاریخ هم نیست، که چرایی اش بماند برای بعد. و بماند که گاه تفاوت گفتمانی راوی و ناشر و بازنویس خود معضلی است اساسی و گرهی کور در کار. با این همه چه در حوزه تاریخ شفاهی و چه در حوزه خاطره و چه فیلمهای مستند، بخش اسنادی کار تاکنون به محاق نرفته است. یعنی چه در حوزه تاریخ شفاهی و چه در حوزه خاطره و نیز مستندهای سینمایی و تلویریونی به هر حال ما با “منابع تاریخی” یا دست کم “تک روایت هایی به عنوان منابع دست اول تاریخی” روبرو هستیم . و این یعنی با راوی دست یافتنی مواجهیم . و این همان مستند به سند ...

[ مشاهده متن کامل ایستاده در غبار یک انحراف است در پایگاه خبری تحلیلی هم نوا ]