روایت ایرانی مسخ

مینو سلیمی
از علیرضا حسن زاده رمانی با نام تهران، آدم ها و کلاغ ها در شهریور ماه از سوی انتشارات کتابسرای نیک منتشر شده است. از این نویسنده پیشتر آثار انسان شناختی چون افسانه زندگان، مردم شناسی ایرانی، وضع آیینی و وضع هنجاری و غیره منتشر شده و اکنون شاهد انتشار رمانی به قلم او به عنوان یک انسان شناس هستیم. مینو سلیمی با وی در مورد این رمان گفت و گو کرده است که از نظر خوانندگان گرامی می گذرد.
چه شد که موضوع مسخ تبدیل به موضوع رمان شما در کتاب تهران، آدم ها و کلاغ ها شد؟
تصور می کنم، مسخ یک وضع بشری است؛ یعنی آدمی در همه دوران ها به نوعی با آن رو به رو بوده است. این مساله در قهرمان کافکا که در برابر پوچی زندگی مدرن و ماشینی قرار دارد، به شکلی ظاهر می شود و برای ساعدی که قهرمان او در برابر فقر قرار دارد، دارای معنای دیگری است. مضمون مسخ به شکل های مختلف در ایران نیز مورد توجه بوده، از عزاداران بیل تا شهر قصه. این هم روایتی دیگر از مسخ است و در گفت و گو با تاریخ، شهریور 1320 انتخاب شده که خود می تواند روایتی دیگر از مسخ باشد.
خوب مسخ به روایت شما چه فرقی با مسخ به روایت نویسندگانی که نام بردید دارد؟
در این رمان، مسخ ابتدا بعدی فردی دارد و در اثر تعدی شکل می گیرد، یعنی قهرمانی که مسخ می شود خود باعث مرگ دیگران می شود، اما بعد مسخ او در پیوند با قدرت، بعد نمادین مضاعف تری می گیرد و نماد سقوط به معنی جمعی آن می شود.
مضمون آب در برابر نفت هم از همین زاویه باید دیده شود؟
بله همین طور است، نفت در این رمان خود عنصری است که موجب مسخ قهرمانان رمان می شود، و بی شک نماد ضد و مقابل آن در این روایت آب است.
در عین پیوند با مسخ ...

[ مشاهده متن کامل روایت ایرانی مسخ در روزنامه مردم سالاری ]